Historia Litwy

20Feb08

Obszar dzisiejszej Litwy w został zasiedlony w I tysiącleciu p.n.e. przez plemiona Bałtów. Wywodzące się z nich plemiona litewskie zostały zjednoczone przez Mendoga w XIII wieku. Władca ten, wykorzystując osłabienie księstw ruskich po najeździe mongolskim, rozpoczął systematyczny podbój ziem dzisiejszej Białorusi.
Jednocześnie jednak Litwa musiała się bronić przed postępującą od zachodu ekspansją zakonu krzyżackiego.

Za twórcę potęgi Litwy uważa się Gedymina (1275 – 1341). Za panowania jego oraz jego synów Litwa osiągnęła największy zasięg terytorialny. Jej granice objęły większą część dzisiejszej Ukrainy oraz centralną część Rosji.

Litwa była przy tym najdłużej tkwiącym w pogaństwie krajem europejskim, podczas gdy podbijane przez nią etnicznie ruskie ziemie były już prawosławne.

Stałe zagrożenie krzyżackie zmusiło nowego władcę – Jagiełłę – do szukania nowych rozwiązań politycznych. W 1385 zawarł on w Krewie układ z Polską, na mocy którego przez małżeństwo z królową Polski – Jadwigą doszło do połączenia tronów obu krajów. Jednocześnie Litwa zobowiązywała się przyjąć chrześcijaństwo.

W ten sposób Królestwo Polskie zostało włączone na długie wieki w krąg polityki zagranicznej Litwy obejmującej walkę z zakonem krzyżackim i podbój ziem ruskich.

Szlachta polska angażowana wielokrotnie w wyprawach zbrojnych na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego zaczęła się domagać ściślejszego połączenia ze sobą obu państw. Doszło do tego ostatecznie w 1569 roku poprzez zawarcie Unii Lubelskiej. Od tego czasu Litwa została równoprawnym członkiem dwuczęściowej Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Ceną za zachowanie częściowej odrębności było oddanie Polsce ruskiego Podola. Na skutek połączenia z Polską doszło także do polonizacji szlachty oraz w dużej części mieszczaństwa litewskiego.

Osłabienie Rzeczypospolitej w XVIII wieku doprowadziło do rozbiorów, na skutek których ziemie litewskie zostały podzielone pomiędzy Prusy i Rosję. W posiadaniu pruskim znalazł się okręg Kłajpedy oraz część Litwy położona na lewym brzegu Niemna.

Zwycięstwo Napoleona nad Prusami pozwoliło na włączenie lewobrzeżnej Litwy do Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim do okrojonego i zależnego od Rosji Królestwa Polskiego. Pozostała część Litwy pozostała pod bezpośrednią władzą Imperium Rosyjskiego. Na ziemiach litewskich była prowadzona polityka rusyfikacji.

Wiek XIX to okres kształtowania się litewskiej inteligencji, która z czasem zaczęła wysuwać hasła narodowe. Upadek carskiej Rosji podczas I wojny światowej stworzył możliwość odzyskania niepodległości i utworzenia narodowego państwa litewskiego. W 1917 powstała litewska rada narodowa – Taryba, która 16.II.1918 proklamowała utworzenie niepodległej Litwy.

Tuż po odzyskaniu niezależności doszło do konfliktu z Polską o historyczną stolicę – Wilno – etnicznie polską. W 1920 r. na polecenie Piłsudskiego wojska polskie pod dowództwem L. Żeligowskiego zbrojnie zajęły Wileńszczyznę, tworząc tzw. Republikę Środkowej Litwy, wcieloną do Polski w 1922. Zaważyło to poważnie na stosunkach między obu krajami, które formalnie przez cały okres międzywojenny znajdowały się w stanie wojny.

We wrześniu 1939, po wkroczeniu do Polski, armia radziecka przekazała Wileńszczyznę Litwie. Wkrótce jednak, na mocy układu Ribentrop – Mołotow, cała Litwa została zaanektowana przez Związek Radziecki. Po zakończeniu II wojny światowej pozostała jedną z jego republik.

Mimo sowietyzacji Litwini zachowali poczucie odrębności narodowej. W 1988 r. powstał Ruch na Rzecz Przebudowy – Sajudis, kierowany przez V. Landsbergisa. W 1990 r. Litwa jako pierwsza w ZSRR ogłosiła niepodległość, którą w pełni udało się uzyskać po ostatecznym jego rozpadzie w 1991 r. Obecnie, po wielu reformach, kraj stara się o integrację ze strukturami zachodnioeuropejskimi.

About these ads


No Responses Yet to “Historia Litwy”

  1. Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: